نشست دبیر ستاد ملی جمعیت با مسئولان ستادهای جوانی جمعیت و روابط عمومی دستگاه‌های اجرایی، دبیران جوانی جمعیت استان‌ها و جمعی از مسئولان و صاحب‌نظران حوزه جمعیت، با محوریت بررسی روند برگزاری چهارمین رویداد جایزه ملی جوانی جمعیت، تشریح برنامه‌ها و شاخص‌های ارزیابی و ارائه گزارش عملکرد دستگاه‌ها برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی دبیرخانه ستاد ملی جمعیت، در ابتدای این نشست، دکتر مرضیه وحیددستجردی؛ دبیر ستاد ملی جمعیت، با تشریح آخرین وضعیت شاخص‌های جمعیتی کشور، بر ضرورت توجه جدی همه دستگاه‌ها به موضوع جمعیت و خانواده تأکید کرد.
وی با اشاره به روند تحولات جمعیتی کشور، نسبت به ادامه روند کاهش ازدواج و فرزندآوری ابراز نگرانی کرد و گفت: مسئله جمعیت امروز یکی از مهم‌ترین مسائل راهبردی کشور است و نمی‌توان نسبت به روندهای موجود بی‌تفاوت بود.
وی با اشاره به کاهش قابل توجه تعداد ازدواج‌ها در کشور اظهار کرد: تعداد ازدواج‌ها که در سال ۱۳۸۹ به حدود 890000 هزار مورد رسیده بود، در سال ۱۴۰۴ به حدود ۴۳۱ هزار مورد کاهش یافته است. . این روند نشان می‌دهد که موضوع ازدواج و تشکیل خانواده نیازمند توجه جدی و برنامه‌ریزی مستمر است.
دبیر ستاد ملی جمعیت همچنین با اشاره به نرخ باروری کشور گفت: نرخ باروری کل در شرایط فعلی به حدود ۱.۳۴ رسیده است؛ در حالی که این شاخص در دهه ۱۳۶۰ حدود ۶.۷ بود. فاصله قابل توجه میان این ارقام، ضرورت اتخاذ سیاست‌های مؤثر و مستمر برای حمایت از خانواده و فرزندآوری را نشان می‌دهد.
وی تأکید کرد: موضوع جمعیت صرفاً به افزایش تعداد تولدها محدود نمی‌شود، بلکه باید مجموعه‌ای از مسائل از جمله ازدواج، تشکیل خانواده، تحکیم خانواده، فرزندآوری، حمایت از مادران، مسائل اقتصادی و اجتماعی خانواده‌ها و ایجاد شرایط مناسب برای زندگی خانوادگی مورد توجه قرار گیرد.
وحیددستجردی با تأکید بر مسئولیت دستگاه‌های اجرایی در اجرای قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، خواستار ارائه گزارش دقیق عملکرد دستگاه‌ها شد و افزود: هر دستگاه باید متناسب با وظایف قانونی خود، اقدامات انجام‌شده در حوزه جمعیت و خانواده را به‌صورت شفاف ارائه کند تا امکان ارزیابی میزان پیشرفت و شناسایی نقاط ضعف و قوت فراهم شود.
وی در بخش دیگری از سخنان خود، چهارمین رویداد جایزه ملی جوانی جمعیت را فرصتی برای شناسایی و معرفی فعالان و اقدامات مؤثر در حوزه جمعیت دانست و گفت: هدف از برگزاری این رویداد، صرفاً اهدای جایزه نیست، بلکه باید از ظرفیت آن برای معرفی الگوهای موفق، ایجاد انگیزه و تقویت مشارکت اجتماعی در حوزه جمعیت استفاده کرد و گفتمان ازدواج و فرزندآوری را به گفتمان عموم جامعه تبدیل کرد.
دبیر ستاد ملی جمعیت همچنین بر مشارکت فعال استان‌ها، دستگاه‌های اجرایی، رسانه‌ها، نخبگان، خانواده‌ها و سایر بخش‌های جامعه در این رویداد تأکید کرد و گفت: موضوع جمعیت متعلق به یک دستگاه یا مجموعه خاص نیست و حل چالش‌های این حوزه نیازمند همکاری و هم‌افزایی همه بخش‌های کشور است.
وی اعلام کرد: چهارمین رویداد جایزه ملی جوانی جمعیت در روز ۲۴ آبان برگزار خواهد شد و علاقه‌مندان تا ۲۰ مهرماه فرصت دارند برای ثبت‌نام در این رویداد به آدرس setadjamiat.ir – بخش ثبت نام جایزه ملی جوانی جمعیت مراجعه کنند.
مهاجرانی: باید موانع تشکیل خانواده و فرزندآوری را کاهش دهیم
در ادامه این نشست، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، با تأکید بر اهمیت موضوع جمعیت و نقش خانواده در آینده کشور گفت: باید با همکاری همه دستگاه‌ها، موانع تشکیل، تحکیم و فرزندآوری را کاهش دهیم و با ایجاد تسهیلات متناسب با شرایط امروز جامعه، زمینه گرم‌تر و پرجمعیت‌تر شدن خانواده‌های ایرانی را فراهم کنیم.
وی با اشاره به اینکه جمعیت یکی از مسائل مهم در سطح جهان است، اظهار کرد: برخورداری از جمعیت پویا و توانمند برای تولید، پیشرفت علمی، افزایش قدرت و ساخت آینده کشور ضروری است و از این منظر، موضوع جمعیت باید در سطحی فراتر از یک موضوع آماری مورد توجه قرار گیرد.
سخنگوی دولت با بیان اینکه فرهنگ ایرانی از گذشته فرهنگی خانواده‌محور و خانواده‌دوست بوده است، افزود: در جامعه ایران برای دوست داشتن خانواده نیاز به مشوق ویژه‌ای وجود ندارد؛ اما فشارهای اقتصادی و تغییر شرایط زندگی ممکن است به‌تدریج بر سبک زندگی و انتخاب‌های خانواده‌ها اثر بگذارد.
مهاجرانی تأکید کرد: ستاد ملی جمعیت باید در مسیر تسهیل امور خانواده حرکت کند و دولت در زندگی خصوصی خانواده‌ها مداخله نمی کند. وظیفه اصلی سیاست‌گذاری عمومی باید ایجاد شرایطی باشد که خانواده‌ها بتوانند با آرامش بیشتری درباره ازدواج و فرزندآوری تصمیم بگیرند.
وی با اشاره به تغییر سبک زندگی و افزایش اشتغال زنان گفت: شرایط زندگی امروز با گذشته متفاوت است و سیاست‌های حمایتی نیز باید متناسب با این شرایط طراحی شود. مسائلی مانند مراقبت از کودک، مهدکودک، مرخصی، شرایط دور کاری مادران و حتی نیازهای روزمره خانواده‌ها باید در سیاست‌گذاری‌ها مورد توجه قرار گیرد.
سخنگوی دولت همچنین به تصویب «کارت امید مادر» اشاره کرد و آن را یکی از اقدامات حمایتی در مسیر پشتیبانی از خانواده دانست.
مهاجرانی با تأکید بر اینکه حمایت از خانواده فقط به پرداخت تسهیلات مالی یا اعطای وام محدود نمی‌شود، گفت: تسهیل‌گری مفهوم بسیار گسترده‌تری دارد؛ فراهم کردن امکان دورکاری برای زنان باردار، ایجاد شرایط مناسب مرخصی، حمایت از نگهداری کودک، ارتقای کیفیت مدارس و ایجاد محیط کاری مناسب برای والدین، همگی بخشی از حمایت واقعی از خانواده هستند.
وی با اشاره به تجربه برخی کشورها در زمینه حمایت از خانواده و فرزندآوری گفت: در برخی کشورها از جمله مالزی، سیاست‌های تسهیل‌گرانه برای خانواده به شکل جدی دنبال شده است و می‌توان از تجربیات موفق جهانی برای طراحی سیاست‌های متناسب با شرایط ایران استفاده کرد.
مهاجرانی ادامه داد: دولت از فشارهایی که خانواده‌ها با آن مواجه هستند آگاه است و باید تلاش کند موانع موجود را کاهش دهد. البته سرعت تحولات اقتصادی در برخی مقاطع بیشتر از سرعت اقدامات حمایتی دولت است و بخشی از فشارهای موجود نیز ناشی از شرایط جنگ اقتصادی است.
سخنگوی دولت در پایان ابراز امیدواری کرد با مجموعه اقدامات حمایتی و همکاری همه دستگاه‌ها، نگرانی‌های موجود درباره آینده جمعیت محقق نشود و خانواده‌های ایرانی بار دیگر به سمت خانواده‌های گرم‌تر و پرجمعیت‌تر حرکت کنند.
برکاتی: جایزه ملی جوانی جمعیت باید مبتنی بر شاخص‌های قابل سنجش باشد
سپس دکتر سید حامد برکاتی، معاون برنامه‌ریزی، پایش و ارزیابی عملکرد ستاد ملی جمعیت، با تشریح رویکرد چهارمین رویداد جایزه ملی جوانی جمعیت گفت: این رویداد باید محلی برای شناسایی، معرفی و تکریم فعالان مؤثر حوزه جمعیت باشد و صرفاً به اهدای یک عنوان یا جایزه محدود نشود.
وی افزود: در طراحی چهارمین دوره جایزه، اصولی همچون توسعه پایدار جمعیت، خانواده‌محوری، مشارکت گسترده، علم و نوآوری، حفظ کرامت انسانی و عدالت و عدم تبعیض مورد توجه قرار گرفته است.
برکاتی با اشاره به ساختار اجرایی و علمی رویداد اظهار کرد: برگزاری جایزه بر اساس یک ساختار مشخص شامل ریاست رویداد، ، شورای سیاست‌گذاری، کمیته اجرایی، کمیته علمی، هیئت داوران و سازوکار رسیدگی به اعتراضات دنبال می‌شود تا ارزیابی‌ها از انسجام و شفافیت بیشتری برخوردار باشد
وی همچنین با اشاره به هفت حوزه اصلی جایزه گفت: بر اساس ماده ۱۹ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، خانواده‌ها، رسانه‌ها، سازمان‌های مردم‌نهاد، دستگاه‌های اجرایی، شرکت‌ها و مؤسسات خصوصی، مدیران و نخبگان می‌توانند در این رویداد مورد ارزیابی و تقدیر قرار گیرند.
معاون برنامه‌ریزی، پایش و ارزیابی عملکرد ستاد ملی جمعیت تأکید کرد: ارزیابی‌ها باید هم بر مبنای شاخص‌های کمی و قابل اندازه‌گیری و هم بر اساس معیارهای کیفی انجام شود تا اقدامات واقعی و مؤثر در حوزه جمعیت شناسایی شوند.
وی با اشاره به فرآیند اجرایی رویداد گفت: این فرآیند در قالب ۱۹ مرحله طراحی شده است و مشارکت مدیران و فعالان حوزه جمعیت و همچنین ارزیابی عملکرد دستگاه‌های اجرایی در اجرای قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت از محورهای مهم آن است.
زارع: مشارکت گسترده دستگاه‌ها و استان‌ها در جایزه ملی جوانی جمعیت ضروری است
دکتر سعید زارع، سرپرست معاونت راهبری و هماهنگی امور استان‌های ستاد ملی جمعیت، نیز بر ضرورت مشارکت گسترده دستگاه‌های اجرایی و استان‌ها در چهارمین رویداد جایزه ملی جوانی جمعیت تأکید کرد.
وی گفت: هدف اصلی این جایزه، شناسایی و تکریم افراد، خانواده‌ها، دستگاه‌ها و مجموعه‌هایی است که در حوزه جمعیت اقدامات مؤثر و قابل دفاع انجام داده‌اند و لازم است ظرفیت استان‌ها در این فرآیند به شکل جدی فعال شود.
زارع با تأکید بر اینکه موضوع جمعیت باید به یک اولویت مستمر در برنامه‌ریزی کشور تبدیل شود، افزود: استان‌ها دارای ظرفیت‌ها، مسائل و شرایط فرهنگی و اجتماعی متفاوتی هستند و توجه به این تفاوت‌ها می‌تواند به اجرای مؤثرتر سیاست‌های جمعیتی کمک کند.
وی اظهار کرد: دستگاه‌های اجرایی و دبیرخانه‌های استانی باید عملکرد خود را در حوزه قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت به شکل دقیق ارائه کنند تا اقدامات انجام‌شده قابل ارزیابی و مقایسه باشد.
سرپرست معاونت راهبری و هماهنگی امور استان‌های ستاد ملی جمعیت خاطرنشان کرد: مشارکت مدیران، کارشناسان، فعالان مردمی و مجموعه‌های استانی در این رویداد می‌تواند به شناسایی تجربه‌های موفق و انتقال آنها میان استان‌ها کمک کند.
زارع تأکید کرد: جایزه ملی جوانی جمعیت باید به فرصتی برای تقویت همکاری میان دستگاه‌ها و استان‌ها و همچنین ایجاد انگیزه برای ادامه فعالیت‌های جمعیتی تبدیل شود.
صادقی: سیاست‌گذاری جمعیتی باید خانواده‌محور و منطقه‌محور باشد
در ادامه این نشست، دکتر رسول صادقی، دبیر جوانی جمعیت وزارت علوم و رئیس مؤسسه تحقیقات جمعیت کشور، با تأکید بر ضرورت حمایت نهادی بیشتر از خانواده گفت: قوام جامعه ایرانی به خانواده وابسته است و خانواده‌محوری باید به عنوان یک اصل در سیاست‌ها و برنامه‌های مختلف کشور مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: با توجه به تشدید چالش‌های جمعیتی، حمایت از خانواده باید از سطح شعار فراتر رفته و در ساختارهای اجرایی و سیاست‌گذاری کشور نهادینه شود.
صادقی با اشاره به برخی سیاست‌ها و مقررات موجود اظهار کرد: لازم است سیاست‌ها، قوانین و مقرراتی که با رویکرد خانواده‌محوری همخوانی ندارند، مورد بازنگری جدی قرار گیرند و آثار آنها بر خانواده و فرزندآوری بررسی شود.
وی با اشاره به شرایط خاص کشور گفت: در شرایط جنگی و بحرانی، خانواده‌ها بیش از گذشته نیازمند حمایت هستند و باید بسته‌های ویژه حمایتی متناسب با شرایط طراحی و اجرا شود.
رئیس مؤسسه تحقیقات جمعیت کشور همچنین «کارت امید مادر» را یکی از اقدامات نوآورانه در حوزه حمایت از خانواده دانست و گفت: ایجاد شاخص‌های عملکردی با مشارکت خود دستگاه‌ها می‌تواند به افزایش احساس مسئولیت و مالکیت دستگاه‌ها نسبت به سیاست‌های جمعیتی کمک کند.
صادقی بر ضرورت توجه به تفاوت‌های منطقه‌ای در سیاست‌گذاری جمعیتی تأکید کرد و افزود: یک سیاست واحد نمی‌تواند پاسخگوی همه شرایط کشور باشد و لازم است رویکرد منطقه‌محور و مکان‌محور در مداخلات جمعیتی مورد توجه قرار گیرد.
وی خاطرنشان کرد: تفاوت‌های فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی مناطق مختلف کشور و همچنین ظرفیت‌ها و چالش‌های متفاوت استان‌ها ایجاب می‌کند سیاست‌های جمعیتی با توجه به شرایط محلی طراحی و اجرا شوند.
کرمان‌پور: موضوع جمعیت باید به گفتمانی عمومی در جامعه تبدیل شود
دکتر حسین کرمان‌پور؛ رئیس مرکز روابط عمومی و اطلاع‌رسانی وزارت بهداشت نیز با تأکید بر ضرورت تبدیل موضوع جمعیت به یک دغدغه عمومی و ملی گفت: مسئله جمعیت تنها موضوع حاکمیت، دانشگاه یا نخبگان نیست و برای مواجهه با چالش‌های جمعیتی باید زمینه گفت‌وگوی عمومی و مشارکت همه اقشار جامعه فراهم شود.
وی با اشاره به اهمیت توجه به روندهای جمعیتی اظهار کرد: همان‌گونه که در دوره‌های مختلف نسبت به تهدیدهای پیش‌رو حساس بوده‌ایم، امروز نیز باید نسبت به چالش‌های جمعیتی و اقتصادی آینده کشور توجه و حساسیت بیشتری داشته باشیم.
کرمان‌پور تأکید کرد: موضوع جمعیت باید از محافل تخصصی خارج شود و به گفت‌وگویی عمومی در میان مردم تبدیل شود. مردم باید نسبت به اهمیت آینده جمعیتی کشور آگاهی پیدا کنند و درباره آن در خانواده‌ها و محیط‌های اجتماعی به گفت‌وگو بپردازند.
رئیس مرکز روابط عمومی و اطلاع‌رسانی وزارت بهداشت افزود: استادان، کارشناسان، نخبگان و فعالان حوزه جمعیت می‌توانند در ایجاد این گفتمان نقش مؤثری داشته باشند و لازم است از ظرفیت رسانه‌ها برای انتقال این موضوع به سطح جامعه استفاده شود.
وی با اشاره به نقش رسانه در ترویج فرهنگ خانواده و فرزندآوری گفت: روایت تجربه خانواده‌هایی که با وجود دشواری‌های زندگی، تجربه فرزندآوری را پشت سر گذاشته‌اند، می‌تواند در اصلاح نگرش جامعه نسبت به ازدواج، فرزندآوری و آینده خانواده مؤثر باشد.
کرمان‌پور در پایان تأکید کرد: ایجاد گفتمان جمعیتی نیازمند همکاری دولت، دانشگاه، رسانه، نخبگان و مردم است و تنها با مشارکت همه این بخش‌ها می‌توان موضوع جمعیت را به یک دغدغه عمومی و ملی تبدیل کرد.
تأکید بر نقش روابط عمومی‌ها در تبیین سیاست‌های جمعیتی
یکی از محورهای اصلی نشست، نقش روابط عمومی دستگاه‌های اجرایی در تبیین اقدامات انجام‌شده در حوزه خانواده و جمعیت بود. بر این اساس، اطلاع‌رسانی درباره اقدامات دستگاه‌ها، معرفی تجربه‌های موفق و کمک به شکل‌گیری گفتمان عمومی درباره جمعیت از جمله وظایف مهم روابط عمومی‌ها عنوان شد.
در این نشست تأکید شد که اطلاع‌رسانی در حوزه جمعیت نباید صرفاً به انتشار آمار و گزارش‌های اداری محدود شود، بلکه باید با استفاده از زبان قابل فهم برای عموم جامعه، موضوعاتی مانند ازدواج، تحکیم خانواده، فرزندآوری و حمایت از والدین را به گفت‌وگویی عمومی تبدیل کرد.
در این نشست، مسئولان ستادهای جوانی جمعیت دستگاه‌های اجرایی بر ضرورت متناسب‌سازی و سطح‌بندی شاخص‌های ارزیابی دستگاه‌ها با توجه به وظایف و ظرفیت‌های اختصاصی هر دستگاه تأکید کردند.
به گفته حاضران، ارزیابی دستگاه‌ها نباید صرفاً بر اساس تعداد تکالیف انجام‌شده باشد، بلکه میزان اثرگذاری اقدامات، ابتکارات و فعالیت‌های فراتر از وظایف قانونی نیز باید مورد توجه قرار گیرد و دستگاه‌هایی که در این حوزه اقدامات شاخص و نوآورانه انجام داده‌اند، مورد تشویق قرار گیرند.
تقویت نگاه استانی و ایجاد هماهنگی میان دستگاه‌ها از دیگر موضوعات مطرح‌شده بود. حاضران بر ضرورت فعال‌تر شدن ستادهای جوانی جمعیت در استان‌ها، استفاده از ظرفیت شوراهای اجتماعی کشور و سایر ظرفیت‌های موجود برای حل مسائل جمعیتی و همچنین ایجاد ارتباط مؤثرتر میان دستگاه‌های ملی و استانی تأکید کردند تا سیاست‌های جمعیتی از سطح ستادها به مرحله اجرا در استان‌ها و مناطق مختلف کشور برسد.
بخش دیگری از این نشست، توجه به اقدامات حمایتی از خانواده و رفع موانع فرزندآوری برای کارکنان دستگاه‌ها مورد تأکید قرار گرفت. موضوعاتی همچون ایجاد یا تأمین مهدکودک برای کارکنان، پرداخت کمک‌هزینه واقعی مهدکودک، حمایت از مادران شاغل و فراهم کردن زیرساخت‌های مناسب برای خانواده‌ها از جمله مواردی بود که حاضران خواستار جدی‌تر شدن اجرای آنها شدند.
همچنین بر استفاده از ظرفیت بخش خصوصی و مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها برای توسعه زیرساخت‌های خانواده‌محور تأکید شد.
فرهنگ‌سازی، رسانه و گفتمان‌سازی جمعیتی نیز از محورهای اصلی این نشست بود. مسئولان بر ضرورت استفاده از ظرفیت روابط عمومی دستگاه‌ها، رسانه‌ها، صداوسیما، مساجد، هیئت‌ها و شبکه‌های مردمی برای آگاهی‌بخشی درباره فرزندآوری و تقویت گفتمان ملی جمعیت تأکید کردند.
همچنین پیشنهاد شد چهارمین رویداد جایزه ملی جوانی جمعیت صرفاً به یک رویداد تقدیر از دستگاه‌ها و افراد محدود نشود و به بستری برای ایجاد حساسیت و آگاهی عمومی نسبت به مسائل جمعیتی تبدیل شود.
حاضران همچنین بر شفافیت شاخص‌های ارزیابی و اعلام آنها پیش از برگزاری رویداد تأکید کردند و پیشنهادهایی درباره مشارکت بیشتر خانواده‌ها، جوانان، مدیران و سایر ذی‌نفعان در فرآیند ارزیابی و طراحی شاخص‌ها مطرح شد. همچنین پیشنهاد شد در کنار ارزیابی عملکرد دستگاه‌ها، اقدامات ویژه و ابتکارات متمایز دستگاه‌ها نیز در فرآیند انتخاب برگزیدگان مورد توجه قرار گیرد.
از دیگر مباحث مطرح‌شده، توجه به مسائل اساسی مؤثر بر جمعیت، از جمله ازدواج، اشتغال و مسکن بود. برخی مسئولان بر ضرورت تمرکز دستگاه‌ها بر شاخص‌های کلیدی و اثرگذار به جای پراکنده‌کاری تأکید کردند و پیشنهادهایی همچون توسعه مسکن استیجاری ارزان‌قیمت برای زوج‌های جوان و تقویت تسهیلات ازدواج و فرزندآوری را مطرح کردند.
همچنین برخی دستگاه‌ها گزارشی از اقدامات و ابتکارات خود در حوزه جمعیت، خانواده، مادر و کودک، حمایت از فرزندآوری، تولیدات فرهنگی و رسانه‌ای، پژوهش‌های مرتبط با ناباروری و زایمان طبیعی و حمایت‌های اقتصادی از خانواده‌ها ارائه کردند و تأکید شد این اقدامات و فعالیت‌های فراتر از تکالیف قانونی نیز در ارزیابی و داوری جایزه مورد توجه قرار گیرد.
در پایان تاکید شد: همه ظرفیت‌های دستگاه‌های اجرایی باید برای حمایت از خانواده و جوانی جمعیت به میدان بیاید و اقدامات مؤثر، نوآورانه و فراتر از تکالیف قانونی، در کنار عملکرد مبتنی بر وظایف رسمی دستگاه‌ها، در ارزیابی چهارمین رویداد جایزه ملی جوانی جمعیت دیده شود.
شایان ذکر است، مرتضی واحدی بازرس کل امور خارجه، مجلس، ریاست‌جمهوری و واحدهای تابع سازمان بازرسی کل کشور، مهدی بابایی مدیرکل پایگاه اطلاع‌رسانی دولت، مهدی مالمیر مشاور دبیر ستاد، نیما داورزنی مدیر روابط عمومی ستاد ملی جمعیت و دبیران جوانی جمعیت استان‌ها، فرمانداران و روابط عمومی استانداری‌ها (به صورت برخط)، از دیگر حاضران در این نشست بودند.
بر اساس اعلام ستاد ملی جمعیت، چهارمین رویداد جایزه ملی جوانی جمعیت در ۲۴ آبان برگزار خواهد شد و علاقه‌مندان تا ۲۰ مهرماه فرصت دارند با مراجعه به وبگاه ستاد ملی جمعیت و انتخاب بخش ثبت‌نام جایزه ملی جوانی جمعیت، فرم مربوط به بخش مورد نظر را تکمیل و اطلاعات و مستندات خود را ارائه کنند.
ستاد ملی جمعیت را در شبکه‌های اجتماعی به آدرس setad_melli_jamiat@ (تلگرام و بله) دنبال کنید.